Wim Boer keert terug in de Almeerse politieke scene en beschrijft en becommentarieert het wel en wee van de Almeerse Omniworld Enquete.

Meer artikelen uit het dossier kunt u hier lezen.

---

Omniworld Enquete

Omniworld, hoe Almere haar 'smoel' verloor.

Door Wim Boer

Het nut van een sabbatical leave

Na de desastreus verlopen verkiezingen van het vorig voorjaar heb ik mijzelf een sabbatical leave gegund, maar het is voor mij nog niet mogelijk het politieke bedrijf los te laten. Ik ben er weer ingevallen tijdens de campagne voor de provinciale staten. Heerlijk. Het was misschien niet zo vreemd geweest om na een ruim decennium in de staten van Flevoland en de raad van Almere andere bezigheden te zoeken, maar de passie om je in te zetten voor de leefomgeving was nog te groot. Zeker in Almere heb ik het gevoel niet dat te hebben gegeven wat van mij kon worden verwacht. Een sabbatical leave geeft je wel de kans er over na de denken of de samenleving op je zit te wachten en in die zin kan ik het aan de oude garde aanbevelen. Maar ik ben er niet klaar mee. In Almere is er een groep actieve leden die bol staat van de mogelijkheden. Dus ik ben er weer klaar voor. Een aardig begin leek me naast enkele andere projecten de enquêtecommisie Omniworld. Niet alleen omdat ik er als oud-raadslid ook verantwoordelijk voor ben, maar ook omdat er zo veel vragen bleven. Hierbij een korte impresssie.

Het had gekund in Almere

Zeer ontspannen en met gespeelde verontwaardiging veegde Cees van Bemmel de vloer aan het commissielid Jeroen Mulder. De commissie stelde de verkeerde vragen en begreep er niets van. De keuzes die zijn opvolgers maakten waren ronduit "dom". Kort geformuleerd: het had gekund als we ons maar aan het principe hadden gehouden: bijdragen aan de niet rendabele top en het verder overlaten aan marktpartijen. Het klonk nog heel plausibel ook. De politiek koos anders en vond het verstandig om de rol van de gemeente groter te laten zijn.
Almada (de marktpartijen) werd opgedoekt en de NV Omniworld ontstond met een ambtenaar van de gemeente als directeur en wethouders in de raad van commissarissen en als aandeelhouders.
Quintus van Hal, de directeur van de NV, wist met veel woorden de echte vragen te omzeilen en probeerde de bal bij de politiek te leggen. De belangen van het ontwikkelen van het stadshart zouden zwaarder wegen. Een beschuldiging die niet is hard gemaakt en dus zeer onzorgvuldig was.

Wie betaalt bepaalt soms niet

De directeur Sport van de NV, Gert Jan de Kort, wist zich goed staande te houden door zich te beperken tot zijn eigen verantwoordelijkheden. Wel zag hij een duidelijk tempoverschil tussen Almada en de gemeentelijke planvormers voor Almere Poort. Henk van der Linden, oud-raadslid, had een paar fraaie voorbeelden van hoe je geld kunt verspillen. Het aardigst was de reis naar Frankrijk "om te zien hoe kunstgras groeit". Toch bleef ook bij hem het vuurwerk uit. Zijn conclusie was dat het besluitvormingsproces mistig en diffuus was geweest en uiteindelijk leidde tot misleiding om gezichtsverlies te voorkomen. Harde bewijzen had ook hij echter niet.

Horende doof en ziende blind

Een van de boeiendste bijdragen aan de openbare verhoren werd geleverd door Frits Huis, wethouder voor Leefbaar Almere.
Jarenlang heeft hij geschopt tegen betaald voetbal in Almere en de politiek in het algemeen. En daarmee de verkiezingen gewonnen. Hij had veel vertrouwen gehad in de vorige raad, maar ze waren horende doof en ziende blind geweest. Alleen hij had datgene gedaan wat de raad verzuimde. Hij had het licht gezien. Vreemd was het wel dat hij ook toegaf dat hij pas enkele maanden voor de verkiezingen zeker wist dat het niet deugde. Het vorige college had er niet voldoende dicht opgezeten en teveel vertrouwen gehad in het management van de NV. Frits Huis had daarentegen zoveel vertrouwen in de nieuwe interim dat hij er gelukkig niet zo dicht op hoefde te zitten(??). De geheime bronnen over malversaties kon hij helaas als oud-jourmalist niet onthullen, maar uitzoeken ging ook te ver. Gelukkig kwam na een jaar een en ander spontaan boven water. Oud nieuws voor de commissie, maar dat terzijde. Als oud-raadslid voelde ik enige gevoelens van onpasselijkheid.

Een bedachtzaam verhoor of fluwelen aanpak

Commissielid Hasper mocht een van de hoofdrolspelers bevragen. Dat deed hij zeer bedachtzaam maar ook heel bekwaam. Oud-wethouder Henk Smeeman legde uit dat de keuze om Almada te vervangen door een NV (een van de Arena afgekeken constructie) te maken had met de behoefte om bij de ontwikkeling van het gebied Almere Poort als gemeente meer invloed te krijgen en dat Almada onvoldoende garanties gaf voor de exploitatie. De constructie Almada en Stichting Sport & Marketing was onvoldoende succesvol. Op een bekwame manier legde Smeeman uit dat het niet gaat om een onrendabele top van 103 of meer miljoenen, maar om de ontwikkeling van een gebied waarbij de constructie met voorfinanciering altijd werd gehanteerd. Volgens Smeeman was het bij zijn afscheid nog steeds een haalbaar project geweest. De 'foundersbijdragen' waren nodig voor de exploitatie en juist dat wilden ze niet. Ook werd duidelijk dat hij moeite had gehad met zijn dubbele pet als wethouder en commissaris. Zo wist hij de directie van de NV niet te overtuigen van de voordelen van meerdere kleine investeerders boven enkele grote. Het omslagpunt lag bij het afhaken van het SFB (Sociaal Fonds Bouwnijverheid) Zij vonden het rendementsrisico te wankel. Ook was er iets met een gedwongen winkelnering bij Ballast Nedam. In september 2001 werd met een zogenaamde quick scan duidelijk dat het volgens de financiële deskundigen bij de gemeente wel heel lastig werd. Een discussie over de waarderingsgrondslag voor "onderhanden werk" in de jaarrekening van de NV was ook zo'n kritisch moment. Een tekort van 17, 5 miljoen zo wegwerken ging ook hem te ver.

De deskundigen

Gemeentesecretaris Yg Caminada en 'superdeskundige' Ranner waren helder in hun oordeel.
De overgang van Almada naar een NV met de gekozen rol van het college als aandeelhouders en in de raad van commissarissen was wellicht juridisch juist maar zeer onverstandig. Als het echt spannend wordt voorkomt het dubbele petten probleem dat de goede vragen worden gesteld. Ook waren ze duidelijk over de directie van de NV, Quintus van Hal, die was niet voldoende competent.
Caminada doceerde zijn visie op bestuurlijke hygiëne, voortdurend aandacht blijven geven aan hoe je de doelgerichtheid vorm geeft. Wie informeren, waarom, hoe etc. Het gaat er om hoe je met elkaar in bestuurlijke processen zit. De raad had in september 2001 zichzelf moeten afvragen of we nog op de goede weg zitten en of we het nog steeds zo willen. In plaats daarvan ging de raad steeds hoger aan de wind zeilen.
Wat willen we en tegen welke randvoorwaarden is in april 2001 even aan de orde geweest en verder niet.
Almere kent een buitengewone gedrevenheid bij het realiseren van opdrachten. Dat heeft risico's.

Conclusie

Omniworld had er moeten komen. Klein beginnen zoals van Bemmel had bedoeld. De keuze voor een NV was wellicht niet slim, maar als je die keuze maakt, dan niet met collegeleden in de raad van commissarissen en niet putten uit een ambtenarenkorps, maar zoeken naar een competente bestuurder.
Leefbaar Almere heeft geluk gehad dat het zo gelopen is, maar voor Almere is het niet goed geweest.
Omniworld was een goed project. Het wegvallen daarvan is geen ramp maar dat er geen visie is over wat dan wel is een slechte zaak. Ook het gezeur over het theater is een slecht voorteken. Als we niet oppassen heeft Almere straks nog wel een 'smoel' maar met een grauwsluier. Met dank aan het nieuwe college en de Leefbaren die zich steeds meer als slopers laten kennen. Een raadslid van die club dat zegt: ik houd niet van theater, ik hoef geen theater. Tekenend.
Almere, verlost u zich van deze beknelling.

---

U kunt deze pagina opnemen in uw favorieten (bookmark) of de URL in de adresbalk kopiëren naar b.v. een e-mail bericht.